noscript image for google
<h2>NAXOS BUS TRANFSER SERVICES</h2><p>Στην NAXOS BUS TRANSFER SERVICES, ένας στόλος από σύγχρονα πολυτελή κλιματιζόμενα λεωφορεία είναι πάντα στη διάθεσή σας για να απολαύσετε υπεύθυνα ένα άνετο και ασφαλές ταξίδι...</p><div class='bgslideshowmore'><a href='http://www.naxostravelservices.4ty.gr/el/naxostravelservices' >Περισσότερα...</a></div> <h2>Νάξος</h2><p>Το πιο μεγάλο νησιώτικο σύμπλεγμα στη Μεσόγειο και στο Αιγαίο Πέλαγος φυσικά, φέρει το πανάρχαιο όνομα Κυκλάδες...</p><div class='bgslideshowmore'><a href='http://www.naxosbustransfer.com/more2.php?l=el&id=2409' >Περισσότερα...</a></div> <h2>Xωριά της Νάξου</h2><p>Εγγαρές Η παλαιότερη γραπτή μνεία του ονόματος υπάρχει σε Γράμμα του Ιακώβου Κρίσπου, Δούκα του Αρχιπελάγους της 1 Ιανουαρίου 1441...</p><div class='bgslideshowmore'><a href='http://www.naxosbustransfer.com/more2.php?l=el&id=2411' >Περισσότερα...</a></div> <h2>NAXOS BUS TRANFSER SERVICES</h2><p>Στην NAXOS BUS TRANSFER SERVICES, ένας στόλος από σύγχρονα πολυτελή κλιματιζόμενα λεωφορεία είναι πάντα στη διάθεσή σας για να απολαύσετε υπεύθυνα ένα άνετο και ασφαλές ταξίδι...</p><div class='bgslideshowmore'><a href='http://www.naxostravelservices.4ty.gr/more.php?l=el&id=3605' >Περισσότερα...</a></div> <h2>NAXOS BUS TRANFSER SERVICES</h2><p>Στην NAXOS BUS TRANSFER SERVICES, ένας στόλος από σύγχρονα πολυτελή κλιματιζόμενα λεωφορεία είναι πάντα στη διάθεσή σας για να απολαύσετε υπεύθυνα ένα άνετο και ασφαλές ταξίδι...</p><div class='bgslideshowmore'><a href='http://www.naxostravelservices.4ty.gr/more.php?l=el&id=3605' >Περισσότερα...</a></div> <h2>NAXOS BUS TRANFSER SERVICES</h2><p>Στην NAXOS BUS TRANSFER SERVICES, ένας στόλος από σύγχρονα πολυτελή κλιματιζόμενα λεωφορεία είναι πάντα στη διάθεσή σας για να απολαύσετε υπεύθυνα ένα άνετο και ασφαλές ταξίδι...</p><div class='bgslideshowmore'><a href='http://www.naxostravelservices.4ty.gr/more.php?l=el&id=3605' >Περισσότερα...</a></div> <h2>NAXOS BUS TRANFSER SERVICES</h2><p>Στην NAXOS BUS TRANSFER SERVICES, ένας στόλος από σύγχρονα πολυτελή κλιματιζόμενα λεωφορεία είναι πάντα στη διάθεσή σας για να απολαύσετε υπεύθυνα ένα άνετο και ασφαλές ταξίδι...</p><div class='bgslideshowmore'><a href='http://www.naxostravelservices.4ty.gr/more.php?l=el&id=3605' >Περισσότερα...</a></div>
Previous Next
ΧΩΡΙΑ ΤΗΣ ΝΑΞΟΥ
 
Τα χωριά της Νάξου
 
 
ΕΓΓΑΡΕΣ
Διαδρομή: Χώρα – Εγγαρές
8 χιλιόμετρα – 12’ λεπτά
 
Εγγαρές Η παλαιότερη γραπτή μνεία του ονόματος υπάρχει σε Γράμμα του Ιακώβου Κρίσπου, Δούκα του Αρχιπελάγους της 1 Ιανουαρίου 1441.
Οι Εγγαρές είναι το πλουσιότερο ίσως πεδινό χωριό της Νάξου. Υπάγεται στο Δήμο Νάξου και βρίσκεται στη δυτική Νάξο, λίγα χιλιόμετρα βόρεια της Χώρας Νάξου και αμέσως μετά το χωριό Γαλήνη. Από τις Εγγαρές διέρχεται ο δυτικός οδικός άξονας Χώρα Νάξου – Εγγαρές – Απόλλωνας Νάξου. Επίσης συνδέεται οδικά και με τον Κυνήδαρο ενώ με μονοπάτι με το χωριό Κεραμωτή.
Γύρω από τις Εγγαρές απλώνεται πλούσια σε καλλιέργεια πεδιάδα με πολλά νερά ποταμού που ξεκινά από την Κεραμωτή και καταλήγει σ΄ αυτήν. Ένα μεγάλο μέρος των γεωργικών προϊόντων της Νήσου προέρχονται απ΄ αυτό το χωριό. Επίσης σχετικά κοντά στις Εγγαρές και στη Γαλήνη βρίσκεται το ένα από τα Αιολικά πάρκα Νάξου.
Στις Εγγαρές υφίσταται δημοτικό σχολείο, στη δε τελευταία απογραφή (2001) αριθμούσε 197 κατοίκους, αριθμός που σε κάθε θερινή περίοδο σχεδόν πενταπλασιάζεται. Χαρακτηριστική είναι η πετρόκτιστη πλατεία του χωριού μετά τη σύγχρονη διαμόρφωσή της στην οποία και δεσπόζει ο Ναός του Χωριού αφιερωμένος στην Κοίμηση της Παναγίας.
 
ΚΥΝΗΔΑΡΟΣ
Διαδρομή: Χώρα – Κυνήδαρος
19 χιλιόμετρα – 30’ λεπτά
 
Κυνήδαρος Η παλαιότερη γραπτή μνεία του ονόματος είναι σε Έγγραφο της 9 Μαρτίου 1539. 
Άλλο ένα χωριό της κεντρικής Νάξου, γνωστό για τα κτηνοτροφικά προϊόντα του. Στην περιοχή υπάρχουν και λατομεία μαρμάρου τα οποία μπορεί να επισκεφθεί κανείς. Στις ταβέρνες του χωριού μπορείτε να δοκιμάσετε τις τοπικές σπεσιαλιτέ και να συμμετάσχετε σ’ ένα παραδοσιακό γλέντι, από αυτά που καθημερινά διοργανώνονται τα καλοκαιρινά βράδια από τους κατοίκους του Κινήδαρου.
Ο Κυνήδαρος Νάξου είναι ένα ορεινό χωριό, το ορεινότερο χωριό του πρώην καποδιστριακού Δήμου Νάξου της νήσου Νάξου. Είναι κτισμένο μεσημβρινοδυτικά σε λόφο του κεντρικού οροπεδίου της Νάξου και βρίσκεται πάνω στον οδικό άξονα Χώρα Νάξου - Σταυρός Κεραμωτής.
 
Ο Κυνήδαρος αν και είναι ορεινό χωριό εντούτοις βρίσκεται πάνω σ΄ ένα γεωλογικό πακτωλό αφού δίπλα σ΄ αυτό βρίσκονται τα μεγαλύτερα λατομεία μαρμάρου, των γνωστών μαρμάρων Νάξου. Από τον Κυνήδαρο κατάγεται η πολύ γνωστή και μεγάλη καλλιτεχνική οικογένεια των Κονιτόπουλων που σχεδόν όλα τα μέλη της εξελίχθηκαν σε σπουδαίους τραγουδιστές και οργανοπαίχτες.
 
Το 1955 είχε περίπου 575 κατοίκους. Κατά την απογραφή του 2001 αριθμούσε 409 κατοίκους. Στον Κυνήδαρο υπάγεται και ο οικισμός Ακρωτήρι Νάξου. Υφίσταται δημοτικό σχολείο και ο ιερός ναός του χωριού είναι αφιερωμένος στον Άγιο Γεώργιο. Ο πολιτιστικός σύλλογος του Κυνηδάρου που φέρει το όνομα "Ο Απίκραντος" δημιούργησε σπουδαία δανειστική βιβλιοθήκη σε αίθουσα που παραχώρησε η ενορία της εκκλησίας του, τα εγκαίνια της οποίας έγιναν την Δευτέρα του Πάσχα του 2007.
Η διαδρομή Χώρα Νάξου - Κυνήδαρος είναι από τις ωραιότερες διαδρομές της Νάξου με πλούσια γεωλογική εναλλαγή όπου και αντίστροφα η θέα της πεδινής Νάξου είναι πανοραμική. Ο Κυνήδαρος συνδέεται επίσης με την Μονή την Κεραμωτή και τις Εγγαρές και μέσω αυτών με όλα σχεδόν τα υπόλοιπα χωριά της Νάξου.
 
 
ΤΡΙΠΟΔΕΣ
Διαδρομή: Χώρα – Τρίποδες
10 χιλιόμετρα – 15’ λεπτά
 
Τρίποδες (Βίβλος). Τρίποδες .Είναι το κεφαλοχώρι του Λιβαδιού στην πεδινή Νάξο, πρωτεύουσα του παλαιού Δήμου της Βίβλου, όνομα το οποίο επίσης χρησιμοποιείται και σήμερα. Αναφέρεται από τους αρχαίους συγγραφείς, τον Παυσανία και τον Στράβωνα . Οι Τρίποδες είναι ένας από τους 2-3 τόπους , οι οποίοι διεκδικούν την παραγωγή κατά την αρχαιότητα του πιο φημισμένου κρασιού του "Βίβλινου οίνου". Σώζονται ερείπια αρχαίων οικισμών και ενός Πελασγικού Πύργου.
Και σήμερα παράγεται από τους καλούς καλλιεργητές του χωριού κρασί άριστης ποιότητας και κηπουρικά που καλλιεργούνται σε μέρος του Λιβαδιού και στον κάμπο της Πλάκας. 
Η παλαιότερη γραπτή μνεία του ονόματος υπάρχει σε Γράμμα της Δούκισσας του Αρχιπελάγους Φραγκίσκας Κρίσπου της 1 Απριλίου 1435.
 
 
 
ΣΑΓΚΡΙ
Διαδρομή: Χώρα – Σαγκρί
12 χιλιόμετρα – 25’ λεπτά
 
Σαγκρί. Σαγκρί. Μια αναπεπταμένη περιοχή της Νάξου με διάσπαρτους ωραίους συνοικισμούς, ενετικούς πύργους, ερείπια παλαιών κτισμάτων και ανεμόμυλους, που φθάνει ως τη θάλασσα, είναι η περιοχή του Σαγκρίου. Σε μικρή απόσταση από το σημερινό οικισμό βρίσκεται ένας αξιόλογος αρχαιολογικός χώρος, όπου έχει ανακαλυφθεί και αναστηλωθεί το ιερό της Δήμητρας.
Οι βυζαντινές εκκλησίες του Σαγκρίου έχουν θαυμάσιες τοιχογραφίες, ενώ το μοναστήρι του Αγίου Ελευθερίου, μέσα στον οικισμό, θεωρείται ότι υπήρξε το σχολείο ολόκληρης της ορεινής Νάξου κατά την περίοδο της Τουρκοκρατίας. 
Η παλαιότερη γραπτή μνεία του ονόματος υπάρχει σε Σύσταση Συμβάσεως Εντριτίας της 26 Ιανουαρίου 1538.
 
ΔΑΜΑΛΑΣ
Διαδρομή: Χώρα – Δαμαλάς 
15 χιλιόμετρα – 30’ λεπτά
 
Δαμαλάς Η παλαιότερη γραπτή μνεία του ονόματος είναι σε Διαθήκη της 5 Δεκεμβρίου1683. 
Μικρό χωριό που βρίσκεται σε απόσταση 14 περίπου χλμ από την πόλη της Νάξου, δεξιά του κεντρικού δρόμου προς Τραγαία.
Από τι πήρε το όνομα Δαμαλάς δεν υπάρχουν σαφείς πληροφορίες. Σύμφωνα με το μύθο, όπως αναφέρει ο Γιάννης Βερώνης  σε σχετικό χρονογράφημα στην εφημερίδα «Δαμαριώνας». Το όνομα στο χωριό δόθηκε προς τιμήν  κάποιου τυφλού, σοφού ανθρώπου ονόματι Μανόλης Δαμαλάς.
 
Διοικητικά ανήκει στο Δημοτικό Διαμέρισμα Δαμαριώνα του Δήμου Δρυμαλίας.
Ο Δαμαλάς, χτισμένος αμφιθεατρικά στους πρόποδες του λόφου «Λα(γ)ού το Βουνί» και ορατός από πολλά σημεία της Νάξου, είναι σαν να προσκαλεί τον κάθε επισκέπτη του νησιού, να μην ξεχάσει το πέρασμα του.
 
Μερικά από τα αξιοθέατα που μπορεί να δει κανείς στο Δαμαλά είναι:
Ο Ναός της Αγίας Ειρήνης, χτισμένος γύρω στο 1800 με προσωπική εργασία και προσφορές των Δαμαλιωτών, στην άκρη και στην ψηλότερη θέση του χωριού, λες και από τη θέση αυτή αγκαλιάζει και προστατεύει ολόκληρο το Δαμαλά. Μπαίνοντας μέσα ο επισκέπτης θα δει το περίτεχνο μαρμάρινο τέμπλο, το όμορφο φτιαγμένο ξύλινο χώρισμα του γυναικονίτη και τη θαυμάσια μαρμάρινη κολυμβήθρα. Κυρίως όμως θα νιώσει θρησκευτική κατάνυξη και ευλάβεια από το απλό και απέριττο του Ναού.
 
Στη Ν.Δ άκρη του χωριού το «αναστημένο» παλιό ελαιοτριβείο. Η πεσμένη του σκεπή και τα γκρεμισμένα ντουβάρια του είχαν θάψει μαζί με τα μηχανήματα του και τον ιδρώτα των παλιών τριατόρων. Το έτος 2000 με πρωτοβουλία του Συλλόγου μας και με προσωπική εργασία (χωρίς αμοιβή) καταφέραμε να το «αναστήσουμε» και να βγάζουμε λάδι όπως τα χρόνια εκείνα… Η πόρτα του είναι πάντα ανοιχτή η είσοδος ελεύθερη. Στο παλιό ελαιοτριβείο (τριό) μπορείς να δεις την τέλεια αρχιτεκτονική του κτιρίου και τα μηχανήματα της εποχής εκείνης… Κυρίως μπορείς να ζήσεις σαν τριάτορας δουλεύοντας στον κύλιντρο και στον εργάτη. Αν όλα αυτά σου κάνουν εντύπωση και θες να τα πάρεις μαζί σου μπορείς να αγοράσεις μόνος σου το βιβλιαράκι που υπάρχει, ρίχνοντας το τίμημα του στο κουτί.
 
Στη είσοδο του χωριού το παραδοσιακό αγγειοπλαστείο. Εκεί μπορείς να δεις τον τεχνίτη πηλού που με μαστοριά και σεβασμό στην παράδοση, δημιουργεί πάνω στον ποδοκίνητο ή ηλεκτροκίνητο τροχό του απ΄ το μικρότερο διακοσμητικό μέχρι το μεγαλύτερο χρηστικό αγγείο. Κυρίως όμως μπορείς να χαρείς δουλεύοντας ο ίδιος τον πηλό, στη προσπάθεια σου, κάτι να δημιουργήσεις.
 
Για να δεις, να νιώσεις, να ζήσεις και να χαρείς όλα τα παραπάνω θα περπατήσεις τα στενά και ασπρισμένα δρομάκια του χωριού, και εκεί σίγουρα θα συναντήσεις το καλοδέξιμο και το πλατύ χαμόγελο κάποιου από τους λιγοστούς κάτοικους του χωριού.
 
ΧΑΛΚΙ
Διαδρομή: Χώρα – Χαλκί
17 χιλιόμετρα – 30’ λεπτά
 
Χαλκί Χαλκείον. Το κέντρο της Βυζαντινής Νάξου, παρουσιάζει το μεγαλύτερο ενδιαφέρον από πλευράς Χριστιανικών μνημείων στην περιοχή Δρυμαλίας, μαζί με το Σαγκρί την Ποταμιά και την Απείρανθο. Το Χαλκείον σε σημείο κομβικό για την εύκολη επικοινωνία με πολλούς οικισμούς του νησιού, πρωτεύουσα του Λεκανοπεδίου της Τραγαίας, μέσα στους εκτεταμένους ελαιώνες ,φαίνεται ότι κατά την Βυζαντινή κυρίως περίοδο διέθετε πλούτο ,αλλά και την ανάλογη κουλτούρα για τη δημιουργία πλήθους σημαντικών Χριστιανικών μνημείων με θαυμάσια αρχιτεκτονική αλλά και με αξιόλογες αγιογραφίες, γλυπτά και επιγραφές.
Μέσα στο Χαλκί είναι ο ναός της Πρωτοθρόνου του 12ου αιώνα και δύο καλά διατηρούμενοι μεσαιωνικοί πύργοι του Φραγκόπουλου και του Πολίτη (Λαμπαδάκη).
Σε μικρή απόσταση από το Χαλκί , μέσα σε ένα τοπίο ιδιαίτερου φυσικού κάλλους ευρίσκεται η παλαιοχριστιανική Μονή της Δροσιανής.
Η παλαιότερη γραπτή μνεία του ονόματος είναι σε Σύσταση Συμβάσεως Εντριτίας της 26 Ιανουαρίου 1538. 
 
ΦΙΛΩΤΙ
Διαδρομή: Χώρα – Φιλώτι
20 χιλιόμετρα – 35’ λεπτά
 
Φιλώτι. Φιλώτι. Από μία γραπτή αφιέρωση του 1309 στο ναό του Θεολόγου "στ' Αφικλή" Απειράνθου μαθαίνουμε το εθνικό "Φιλωτίτισσα" και συμπεραίνουμε την ύπαρξη του οικισμού Φιλώτι από τις αρχές του 14ου αιώνα. Θεωρείται όμως βέβαιο ότι ο ίδιος οικισμός υπήρχε ήδη από τον 12ο αιώνα μ.Χ. 
Στην περιοχή του Φιλωτιού υπάρχει μέχρι σήμερα ο αρχαιοελληνικός (του 4ου αιώνα π.Χ.) Πύργος του Χειμάρρου, ο οποίος χαρακτηρίζεται ως ένα από τα παλαιότερα , ωραιότερα και καλύτερα διατηρούμενα μνημεία των Κυκλάδων. Ένα πλήθος αρχαίων τοπωνυμίων που σώζονται δηλώνει ότι στην ίδια περιοχή άκμαζε πολιτισμός από την περίοδο της βαθύτατης αρχαιότητας.
Τα χριστιανικά μνημεία είναι πάρα πολλά και σημαντικά. Από τους 48 ναούς της περιφέρειας του Φιλωτιού οι είκοσι περίπου ανήκουν στους Βυζαντινούς χρόνους. Ο ιστορικός ενοριακός ναός της Κοιμήσεως της Θεοτόκου είναι ένα επιβλητικό χριστιανικό μνημείο.
Το σύγχρονο Φιλώτι δεν είναι μόνο η πιο μεγάλη κωμόπολη των Κυκλάδων. Είναι ένας ακμάζων οικισμός που φιλοδοξεί να παίξει πρωταγωνιστικό ρόλο στην ανάπτυξη της περιοχής και στη διαμόρφωση της πολιτιστικής εικόνας της.
Η παλαιότερη γραπτή μνεία του ονόματος υπάρχει σε Γράμμα του Δούκα του Αιγαίου Πελάγους Γουλιέλμου του Β’ της 9 Νοεμβρίου 1435.
 
 
ΜΟΝΗ
Διαδρομή: Χώρα – Μονή
20 χιλιόμετρα – 40’ λεπτά
 
Μονή Η παλαιότερη γραπτή μνεία του ονόματος είναι σε Έγγραφο της 9 Νοεμβρίου 1540. 
Η Μονή είναι ελληνικό χωριό της Νάξου, του δήμου Νάξου και Μικρών Κυκλάδων της Περιφερειακής Ενότητας Νάξου της Περιφέρειας Ν. Αιγαίου (κατά το Σχέδιο Καλλικράτης).
 
Παλαιότερα ανήκε στην άλλοτε επαρχία Νάξου του νομού Κυκλάδων. Από το 1999 έως το 2010 σύμφωνα με την τότε διοικητική διαίρεση της Ελλάδας αποτελούσε έδρα κοινότητας του δήμου Δρυμαλίας. Από 1 Ιανουαρίου 2011 αποτελεί ιδία έδρα της ομώνυμης τοπικής κοινότητας, της δημοτικής ενότητας Δρυμαλίας, του Δήμου Νάξου και Μικρών Κυκλάδων.
Βρίσκεται στο κέντρο του Νησιού, ανατολικά του χωριού Κυνίδαρος, δυτικά της Απειράνθου, νότια της Κεραμωτής και βόρεια της Τραγαίας, κτισμένη σε πλαγιά και σε υψόμετρο περίπου 600 μ., με απεριόριστη θέα προς στο λεκανοπέδιο της Τραγαίας.
 
Αριστερά της Μονής, ανεβαίνοντας από Χαλκί, είναι το βουνό «Προφήτης Ηλίας» και δεξιά το βουνό «Φανάρι». Το όνομα του χωριού προέρχεται από το Βυζαντινό μοναστήρι που υπάρχει στη περιοχή και τώρα βυζαντινή εκκλησία της Παναγιάς της «Δροσιανής». Το μοναστήρι της Παναγίας της Δροσιανής, ενώ ήταν γνωστό από τα πολύ παλιά χρόνια, αναδείχτηκε από τις αρχαιολογικές εργασίες που έγιναν και κράτησαν αρκετα χρόνια, την δεκαετία του 1970. Είναι Βυζαντινού ρυθμού και χρονολογείται τον 4ο με 6ο αιώνα. Στο χωριό υπάρχει και αξίζει να το επισκεφθεί ο επισκέπτης, το "πηγάδι" όπου διατηρούνται σε πολύ καλή κατάσταση τα κοινοτικά πλυντήρια. Υφίσταται δημοτικό σχολείο και ο ιερός ναός του χωριού είναι αφιερωμένος στην Αγία Φωτεινή. Οι κάτοικοι του χωριού ονομάζονται «Μονιάτες και Μονιάτισσες» και ανέρχονται περίπου σε 300, ενώ κατά τους καλοκαιρινούς μήνες αυξάνονται κατά πολύ με τους παραθεριστές.
 
Οι Μονιάτες ήταν από τους καλύτερους «Μαστόρους» κατεργασίας πέτρας και λόγω του εύφορου εδάφους και των πολλών νερών της περιοχής καλιεργούν στους μπαξέδες, (τα αποκαλούμενα «μεσονήσια», επειδή βρίσκονται στο μέσο του νησιού) τα καλύτερα ζαρζαβατικά του νησιού. Οι Μονιάτισσες είναι οι καλύτερες υφάντρες αργαλειού και στο χωριό υπάρχει και λειτουργεί ο σύλλογος υφαντριών Μονής Νάξου. Τα αγροτικά προϊόντα που παράγονται είναι εξαιρετικής ποιότητας (πατάτες, ντομάτες, λάδι, χορταρικά κ.α) όπως επίσης και τα κτηνοτροφικά προϊόντα (τυρί και κρέας).
 
Η Μονή βρίσκεται στον κύριο οδικό άξονα Νάξος (Χώρα) - Χαλκί - Μονή - Σταυρός - Κόρωνος - Σκαδό - Κωμιακή - Απόλλωνας.
 
ΚΕΡΑΜΩΤΗ
Διαδρομή: Χώρα – Κεραμωτή 
30 χιλιόμετρα – 45’ λεπτά
 
Κεραμωτή Η παλαιότερη γραπτή μνεία του ονόματος είναι σε Πωλητήριο μεριδίου νερομύλου της 15 Φεβρουαρίου1633. 
 
Η Κεραμωτή είναι χωριό της Νάξου, του δήμου Νάξου και Μικρών Κυκλάδων της Περιφερειακής Ενότητας Νάξου της Περιφέρειας Ν. Αιγαίου (κατά το Σχέδιο Καλλικράτης).
 
Παλαιότερα ανήκε στην άλλοτε επαρχία Νάξου του νομού Κυκλάδων. Από το 1999 έως το 2010 σύμφωνα με την τότε διοικητική διαίρεση της Ελλάδας αποτελούσε έδρα κοινότητας του δήμου Δρυμαλίας. Από 1 Ιανουαρίου 2011 αποτελεί ιδία έδρα της ομώνυμης τοπικής κοινότητας, της δημοτικής ενότητας Δρυμαλίας, του Δήμου Νάξου και Μικρών Κυκλάδων.
Η Κεραμωτή μαζί με την Απείρανθο, Κόρωνο και Κωμιακή αποτελούν τα σμυριδοχώρια (εξόρυξης σμύριδας) της Νάξου. Κατά την απογραφή του 2001 είχε 76 κατοίκους. Βρίσκεται ακριβώς στο κέντρο του νησιού και συνδέεται μέσω της διασταύρωσης Σταυρού Κεραμωτής με τρεις επαρχιακούς δρόμους με τα χωριά Απείρανθο, Κόρωνο, Κυνίδαρο και Μονή. Το όνομά της πιθανόν να οφείλεται στη μορφή οικισμού που μοιάζει ως κέραμος να επιστέφει χαμηλού λόφου.
 
Βόρεια και Νότια της Κεραμωτής δημιουργούνται οι δύο σημαντικοί ποταμοί της Νάξου ο ένας από το όρος Κόρωνος και ο άλλος από το όρος Φανάρι. Οι δύο αυτοί ποταμοί συνδέονται στο δυτικό άκρο του χωριού στη θέση "διποτάματα" οπότε και συνεχίζει ενιαία το δυτικό ρου, δημιουργώντας το μοναδικό καταράκτη στη Νάξο ύψους 6 μέτρων, όπου συνεχίζοντας φθάνει στο χωριό Εγγαρές αρδρεύοντας τη περιοχή πριν καταλήξει στη θάλασσα.
 
Ο κάτοικος ονομάζεται Κεραμιώτης - Κεραμιώτισσα. Κύριες ασχολίες των κατοίκων είναι η γεωργία, η κτηνοτροφία και η μελισσοκομία. Διαθέτει μονοθέσιο δημοτικό σχολείο, που σήμερα παραμένει κλειστό λόγω έλλειψης παιδιών. Η εκκλησία του χωριού είναι αφιερωμένη στον Άγιο Ιωάννη τον Θεολόγο όπου και στο περίβολο του ναού υφίσταται και εμπλουτίζεται λαογραφικό μουσείο. Η ηλεκτροδότηση του χωριού έγινε στα τέλη της δεκαετίας του 1960, ενώ η οδική σύνδεση του χωριού με τον οδικό άξονα Χώρας - Απειράνθου - Απόλλωνα, στη δεκαετία του 1970 με επιχορήγηση της Νομαρχίας Κυκλάδων.Στην ίδια αυτή δεκαετία έγινε και η υδροδότηση όλων των οικιών.
 
Τουριστικού ενδιαφέροντος σημεία στη Κεραμωτή αποτελούν η παλιά γέφυρα του νότιου ποταμού, ο νερόμυλος, το παλαιο "λιοτρίβι" στη πλατεία ("πλάτσα") του χωριού και βεβαίως οι πηγές των δύο ποταμών.
 
ΑΠΕΙΡΑΝΘΟΣ
Διαδρομή: Χώρα – Απείρανθος 
28 χιλιόμετρα – 45’ λεπτά
 
Απεράθου Απείρανθος. Η παλαιότερη μνεία του ονόματος του οικισμού Απεράθου γίνεται στα μεσαιωνικά χρόνια το 1413, στο νησιωτολόγιο του Αρχιπελάγους του Μποντελμόντι. Ο οικισμός δεσπόζει στην περιοχή σε υψόμετρο 650 m, διαθέτοντας μάλιστα την εντυπωσιακή ιδιομορφία των μαρμαρόκτιστων σπιτιών, με δρόμους στρωμένους με μαρμαρόπλακες. Μέσα στο χωριό, πάνω σε βράχο είναι κτισμένος ο ενετικός πύργος, της οικογένειας των Σομαρίπα, άριστα διατηρούμενος.
Στην περιοχή κυρίως της Απειράνθου και της Κορώνου υπάρχουν τα περίφημα σμυριδωρυχεία, όπου εξορύσσεται η μοναδική στον κόσμο σμύριδα (σμυρίγλι). Η σμύριδα ήταν γνωστή στην αρχαιότητα και χρησιμοποιούνταν από τότε στην κατεργασία του μαρμάρου και στη γλυπτική. Στον όρμο της Μουτσούνας από την αρχή του 20ου αι. κατέληγε ο εναέριος σιδηρόδρομος που μετέφερε σε κουβάδες το σμυρίγλι από τους τόπους εξόρυξης και αποστάσεις των 6 περίπου χιλιομέτρων.
Η παλαιότερη γραπτή μνεία του ονόματος υπάρχει σε κείμενο του Περιηγητή Χριστόφορου Μποντελμόντι του 1413.
 
 
ΚΟΡΩΝΟΣ
Διαδρομή: Χώρα – Κόρωνος
35 χιλιόμετρα – 50’ λεπτά
 
Κόρωνος Κόρωνος. Είναι το κατεξοχήν σμυριδοχώρι της Νάξου με σχετικά μικρή γεωγραφική περιφέρεια ορεινή και βραχώδη στο μεγαλύτερο μέρος της. Οι περισσότεροι μόνιμοι κάτοικοι είναι σμυριδεργάτες που ασκούν το επικίνδυνο έργο της εξόρυξης της σμύριδας. Ο οικισμός της Κορώνου είναι κτισμένος στις πλευρές μιας αρκετά βαθειάς ρεματιάς, με τα σπίτια του ιδιόμορφα, με στενά δρομάκια γραφικά και πεντακάθαρα.
Στην Κόρωνο ανήκει ο όρμος του Λυώνα και το πανναξιακό προσκύνημα της Παναγίας της Αργοκοιλιώτισσας.
Η παλαιότερη γραπτή μνεία του παλαιού ονόματος του χωριού Βόθροι υπάρχει σε Έγγραφο της 14 Μαρτίου 1541. 
 
 
ΚΩΜΙΑΚΗ
Διαδρομή: Χώρα – Κωμιακή
42 χιλιόμετρα – 1 ώρα & 10’ λεπτά
 
Κωμιακή (Κορωνίδα). Kωμιακή, το όνομα του ορεινού χωριού της Νάξου που μαρτυρείται σε επίσημα έγγραφα πάνω από 400 χρόνια. Στην ίδια θέση όμως, όπως προκύπτει από σημαντικά στοιχεία και μνημεία υπήρχε οικισμός που άκμαζε πάνω από τρεις χιλιετίες. Σε απόσταση 200 m από τα όρια του σημερινού οικισμού έχει ανασκαφεί από τα 1908 ο θολωτός τάφος της Χωστής, της υστεροελλαδικής περιόδου, που χρονολογείται γύρω στο 1300 π.Χ. Στον όρμο του Απόλλωνος της περιφέρειας Κωμιακής υπάρχει λατομείο μαρμάρων των αρχαίων χρόνων , όπου και διασώζεται το κολοσσιαίο άγαλμα (Κούρος του Απόλλωνα) μήκους άνω των δέκα μέτρων ,των πρώιμων χρόνων του 7ου αι. π.Χ.
Σημαντικά ακόμη μνημεία είναι το Βυζαντινό κάστρο του Καλογέρου και το μοναστήρι της Φανερωμένης κτισμένο στα 1606, στην περιοχή Ακρωτήρι της Κωμιακής. 
Σήμερα το χωριό Κωμιακή έχει έντονα τα χαρακτηριστικά του παραδοσιακού νησιώτικου οικισμού. Παράγει εξαίρετα γεωργικά και κτηνοτροφικά προιόντα, ενώ αρκετοί από τους κατοίκους του ασχολούνται με παραδοσιακές τέχνες και επαγγέλματα .
Η παλαιότερη γραπτή μνεία του ονόματος υπάρχει στη Διαθήκη Βαγιανής Χωριανού της 19 Μαϊου 1639.
Συνοικισμοί που ανήκουν στην Κωμιακή είναι: Η Αγιά, Τ’ Αμπράμ, ο Κάμπος, ο Μυρίσις, το Σκεπόνι, η Χίλια Βρύση